close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
گیاه افتیمون (سس صغیر)

کشاورزی روز

( کشاورزی - محیط زیست - دامپروری - شیلات )
امروز جمعه 28 تیر 1398

گیاه افتیمون (سس صغیر)

گرد آوری و تحقیق  : مهدی طبق چی 
مشاور تغذیه در محیط های کارگری و کارخانه ها ، حرفه به کارگیری اصول مقدماتی طب سنتی


گیاهی است با ساق های ترد و زودشكن و دارای گل و تخم هایی است به رنگ سرخ كه بسیار تیز و تندمزه است . تاثیر این گیاه به تاثیر گیاه حاشا (آویشن) می ماند لیكن از حاشا قوی تر است و بعضی آن را از تیره آویشن پنداشته اند. (1)

افتیمون گیاهی است یکساله که در بهار می روید و به گیاهان میزبان خود حمله می کند و به آنها می پیچد و تا اواخر تابستان هم پابه پای میزبان ضعیف شده، رشد می کند و گل و بذر می دهد. ساقه های آن به شکل نخ قرمز رنگ یا قرمز مایل به زرد است. گل آن سرخ غباردار با ریشکهای بسیار نازک مانند مو و تخم آن ریز، مغز آن سرخ مایل به زرد که روی آن را قشر سخت سیاهی پوشانیده است.
این گونه سس در ایران در اطراف تهران در کرج، در دامنه های البرز در کندوان، پل زنگوله و در دیلمان در مزارع غلات، در شوش، ازنا، همدان و در اصفهان در شاه کوه انگل روی گیاه Lactuca orientalis ، در فارس در کازرون انگل روی Vicia و در بندرعباس انگل روی شنبلیله و گونه های دیگر آن و در جزیره هرمز، قشم و در کرمان در کوه جوپار بر روی آرتمیزیاها و در کوه لاله زار روی آویشم و آزربه دیده می شود.
افتیمون علاوه بر گیاهان فوق به یونجه، سرو کوهی، گیاهان خانواده نیلوفر صحرایی، گیاه شیر پنیر (غالیون)، بومادران و گیاهان دیگری نیز حمله می کند.
گونه ای از این گیاه به نام C .reflexa Roxb . در هند مورد بررسی قرار گرفته و به هندی «آکاسبل» گفته می شود و این همان گونه ای است که در مخزن الادویه و سایر کتب طب سنتی اغلب به عنوان افتیمون ذکر می شود. (2)
نام علمی :
Cuscuta epithymum
نام فارسی :
سس نام کلی است که در ایران به گونه های مختلف گیاهی پیچنده و انگلی گفته می شود. در اصفهان «سس» و در تفرش «شن» و در بعضی مناطق آن را «زجمول» نامند . در کتب طب سنتی انواع آن با نامهای «آفتیمون»، «آفیثیمون»، «کشوث» و «کشوت» آورده شده است. (2)
نام انگلیسی و فرانسوی :
به فرانسوی آن را Cuscute du thym Cuscute و به انگلیسی Dodder گویند. (2) 
قسمت مورد استفاده :
از نظر دارویی بیشتر ساقه های قرمز نخی شکل و گل آن مصرف می شود ولی در مواردی از تخم آن نیز استفاده می شود 
طبیعت :
جالینوس گرم و خشک در سیم دانسته و حنین ودیگر اطبا گرم در سیم و خشک در آخر اول و بعضی نیز خشک در دویم گفته اند. (3)
مصلح :
مصلح آن صمغ عربی و کتیرا و موافق امزجه بارده و کهول و مشایخ و سوداوی مزاجان. (3)
استفاده در طب سنتی :
موارد مصرف:
1)    در مورد خواص آن معتقدند که مسهل سودا و بلغم است و ساقه های آن به تنهایی و یا مخلوط با بنفشه یا فلفل مصرف می شود.
2)    برای بیماری های عصبی، جنون، مالیخولیا، سردرد، کابوس، لقوه، دردهای مفاصل و سرطان نتایج خوبی داده شده است، به همین علت در بعضی کتب آن را «دواء الجنون»نیز می نامند.
3)     اصولا افتیمون برای اشخاص پیر و سالمند و همچنین مزاجهای سوداوی نافع است و برای مزاجهای گرم صفراوی خوب نیست. 
4)    طبق نظر جالینوس حکیم اگر تا یک هفته هر روز 35 گرم ساقه های نخی و گلهای گیاه را در شیر تازه دوشیده شده بخیسانند و با 75 گرم سکنجبین مخلوط کرده و بخورند برای رفع سردردهای سوداوی، جنون، مالیخولیا، تشنجهای امتلائی و خفقان مؤثر است. 
5)    اگر 40 گرم تخم افتیمون را در کیسه کتانی ریخته و بسته و آن را در 400 گرم سرکه انگور به مدت یک شب در فضای آزاد بگذارند که خیس بخورد و روز بعد آن را فشرده و صاف شده آن را گرم کرده و با 75 گرم شربت بنفشه و 37 گرم شربت ورد و مکرّر (شربت گل سرخ) و 5 گرم روغن بادام شیرین مخلوط نموده و هربار 20- 8 گرم بنوشند، به عنوان مسهل سودا بسیار مؤثر است. بدون اینکه هیچ عوارض جانبی داشته باشد. شربت فوق برای مالیخولیا، وسواس سوداوی نیز نافع است.
6)     در نسخه دیگری آمده است که اگر 35 گرم مغز فلوس خیار شنبر نیز به ترکیب فوق اضافه شود، تأثیر آن بیشتر و مفیدتر است.باید توجه شود که در تهیه جوشانده های افتیمون اصولا از جوشانیدن زیاد آن باید خودداری شود و خیلی کم جوش داده شود زیرا جوش زیاد خاصیت آن را کاهش می دهد
7)    .دکتر شلیمر در مورد خواص کشوت به نقل از تحفه می نویسد که عصاره آن مخلوط با سکنجبین برای رفع اختلالات صفرا در بیماری زرد یرقان بسیار مؤثراست. تخم آن مدّر و قاعده آور است و به صورت ضماد برای کاهش درد مفاصل بسیار مؤثر است. (2)
8)    طبق نظر شیخ الرئیس ابو علی سینا اگر 14 گرم گیاه افتیمون را ساییده با قدری عسل و کمی نمک بخورند مسهل خوبی برای سودا و بلغم است و به نظر بغدادی اگر قدری سرکه هم به موارد فوق اضافه شود، اثرش بیشتر است. نسخه بعدی به شرح زیر آورده شده است :اَفتیمون (سس صغیر ) چهار درهم، مویزپاكیزه و برگزیده ده درهم، هلیلِه سیاه پاك و برگزیده هفت درهم، اُسطوخُودوس سه درهم . این ها همه در سه رطل آب بپزند تانیم رطل از آب می ماند . این نیم رطل را ناشتا.بخورند. بعد از آن بزرخطمی یك دِرهم و بزرخیارنیم درهم را با كمی روغن بادام شیرین و آب ولرم بخورند وتاسه روز غذای بیمار زیربه اوآب مخلوط با شراب یا سركه باشد. (1)
9)    چنانچه افتیمون و شیر را با تمر هندی به میزان مساوی گرفته در ماء الجبن ( آب پنیر ) خیسانده و بنوشند در اسهال سوداوی بی نظیر است. (5) کیفیت خوردن افتیمون بماء الجبن در طب یوسفی : آنست که پنج مثقال افتیمون را در خریطه کرده در هفتاد مثقال ماء الجبن کرم ساخته چندان بمالند که مزه خود را تمام باز دهد پس هشت مثقال شیر خشت را در او حل کرده و صاف کرده و سه قاشق آب آلوی بخارا اضافه نموده نیمکرم بیاشامند و اگر قویتر خواهند پنج مثقال سنای مکی را بجوشانند و صاف کرده اضافه آن نمایند و ماء الجبن چنین کیرند که یک کاسه شیر بز زرد ازرق چشم را کرم کرده بسه قاشق سرکه تند آمیزند ولت کنند تا زردابش از پنیر جدا شود و صاف کنند و اکر بواسطه بواسیر سر سفره ورم کند و قولنج و درد عظیم عارض شود رك با سلیق بکشایند و بر هر دو سرون شلوك بکذارند یا حجامت کنند و شربت بنفشه در آب و کلاب حل کرده با تخم ریحان بیاشامند و غذا ماش مقشر با کرای باریک شبت سبز انداخته خورند و کل خطمی یا تخم خطمی و نان کلاغ یا تخم نان کلاغ و شبت تر یا خشک و بنفشه و اکلیل الملک همه یا آنچه میسر شود بجوشانند و صاف کنند و نیمکرم زمان زمان در آن آب بنشینند تا وقتی که ماده ورم تحلیل یابد یا نضج تمام یافته بخود منفجر شود و اکر منفجر نشود نیشتر زنند (6)
10)     با آب افتیمون هم سودا و هم تلخی صفرا را با هم دفع میکند.افتیمون را میتوان با داروهای دیگر خشک کرده و میل کنند که اصطلاحا به آن سفوف گویند. سفوف داروهایی را گویند که خشک کرده روی زبان ریخته و میل کنند. (5)

نحوه استفاده از افتیمون   :
1)     شربت ساده افتیمون
2)    حبّ افتیمون 
4)    سکنجبین افتیمونی نیلی (مسهل سودا)
صورت های دارویی :
تا کنون هیچ دارویی از این گیاه تولید نگردیده است

نیاز اکولوژیکی ،آماده سازی خاک ،کاشت ،داشت ، برداشت :
این گیاه خودرو بوده و به عنوان یک آفت گیاهی شناخته می شود

..............................................................................................

گرد آوری و تحقیق  : مهدی طبق چی 
مشاور تغذیه در محیط های کارگری و کارخانه ها ، حرفه به کار گیری اصول مقدماتی طب سنتی

منابع :

1. ابن سینا. قانون در طب . 
2. میر حیدر, حسین. معارف گیاهی. تهران : دفتر نشر فرهنگ اسلامی, 1372-1375 .
3. سید محمد حسین عقیلی خراسانی. مخزن الادویه. 
4. جزایرى, غیاث الدین. زبان خوراکی ها. مكان نشر نامشخص : امیر کبیر, 1391.
5. محمد موسوی. پیک شفا. تهران : تابان، 1376.
6. یوسف بن محمد یوسفی هروی. جامع الفواید (طب یوسفی). 950 هجری قمری.
7. اسماعیل ناظم. دارونامه طوبا. تهران : اندیشه آور، 1389.
8. https://fa.wikipedia.org. https://fa.wikipedia.org. wikipedia. [درون خطی] 

دسته بندی: مقالات,کشاورزی,خواص گیاهان دارویی,گیاهان,
برچسب ها : گیاه افتیمون , افتیمون گیاهی است یکساله , گیاه حاشا , Cuscuta epithymum , سس , Cuscute du thym Cuscute , Dodder , موارد مصرف گیاه افتیمون , نحوه استفاده از افتیمون , افتیمون , مهدی طبق چی ,

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

مطالب تصادفی

مطالب پربازديد