close
تبلیغات در اینترنت
تعاون روستایی ، تعاونی ها و اتحادیه ها بر اساس سیاست های کشاورزی

کشاورزی روز

( کشاورزی - محیط زیست - دامپروری - شیلات )
امروز پنجشنبه 25 مهر 1398

تعاون روستایی ، تعاونی ها و اتحادیه ها بر اساس سیاست های کشاورزی

دانشگاه پیام نور مرکز کبودرآهنگ

سیاست کشاورزی 

فصل نهم

تعاون روستایی ، تعاونی ها و اتحادیه ها بر اساس سیاست های کشاورزی

نام استاد : جناب آقای محمدرضا پیرودین

نام و نام خانوادگی : سعید طبق چی

شماره دانشجویی : 880220572

سال 1392

منبع :

ž      کتاب سیاست کشاورزی / مولفان : دکتر محسن شوکت فدایی و محمود خلیلی / انتشارات دانشگاه پیام نور / نوبت و تاریخ چاپ: چاپ اول آبان 1389

 

 


فهرست مطالب به ترتیب بخش

 

          9-1 روند شکل گیری سازمان مرکزی تعاون روستایی

          9-1-1 تعاون

          9-1-2 قانون تعاون

          9-2 تاسیس سازمان مرکزی تعاون روستایی

          9-2-1 اهداف و وظایف سازمان مرکزی تعاون روستایی

          9-2-1-1 ایجاد تشکل ، حمایت ، نظارت و هدایت آنها

          9-2-1-2 بازرگانی ، بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی

          9-2-1-3 ارتباطات

          9-2-1-4 ارائه خدمات اعتباری ، اجتماعی ،  صنفی و عمومی

          9-2-2 امکانات و منابع سازمان تعاون روستایی ایران

          9-3 روند شکل گیری تعاونی ها و اتحادیه ها

          9-3-1 اهداف تشکیل تعاونی های کشاورزی و روستایی

          9-3-2 شبکه ی تعاونی ها در کشور

          9-3-3 مبانی قانونی اتحادیه های سراسری تعاونی های تولید

          9-3-4 مبانی قانونی شرکت های تعاونی روستایی و کشاورزی

          9-3-5 امکانات و منابع تعاونی های کشاورزی و روستایی

          9-3-6 تعاونی های کشاورزی

          9-3-7 شرکت های تعاونی تولیدی روستایی

          9-3-8 اتحادیه های روستایی و کشاورزی ایران

          9-3-9 تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران

          9-3-10 تعاونی های زنان روستایی

 

9-1-1 تعاون

تعاون در ایران از سابقه ای طولانی برخوردار است و محققان معتقدند که اوضاع خاص جغرافیایی و شرایط کلی حاکم بر محیط مناطق شرق به ویژه ایران موجب شده که از گذشته دور ، مردم در مقابل مشکلات ، غلبه بر طبیعت و زراعت جمعی به یکدیگر کمک کنند و برای ایجاد رفاه و آسایش عمومی در کارهای عمرانی و نیز زراعی مشارکت و همکاری نمیاند .

طبقه کشاورز ایران از گذشته دور ، اغلب در زراعت جمعی با حفظ مالکیت و انتفاع فردی از زمین ، در کشت ، وجین ، آبیاری ، برداشت و درو محصولات یکدیگر همکاری می کردند و هنوز این همکاری در برخی از روستاها از سوی روستاییان متداول است .

 

9-1-2 قانون تعاون

در طول دهه های اخیر با وقوع تغییرات اجتماعی و اققتصادی در ساختار جامعه روستایی ایران ( ورود انواع ماشین های کشاورزی و ترویج به کار گیری چاه های عمیق و... ) نوع جدیدی از همیاری و مشارکت به عنوان تعاون ایجاد شد و فعالیت رسمی خود را با تصویب قانون تجارت در سال 1303 شمسی در قالب تعاونی های تولید و مصرف آغاز کرد .

از این رو نخستین شرکت تعاونی روستایی در منطقه داودآباد گرمسار در سال 1311 شمسی بر اساس قانون تجارت تشکیل شد .

اما تشکیل و ثبت رسمی فعالیت تعاونی ها را می توان سال 1314 دانست . و در خرداد 1325 قانون صندوق های تعاون روستایی و در مهرماه همان سال اصلاحیه قانون مذکور تصویب شد .

اولین قانون تعاونی ایرن با الهام از قوانین خاص سایر کشور ها تهیه و به صورت لایحه قانونی در سال 1332 مصوب و با اصلاحاتی در سال 1334 از تصویب مجلس وقت ، بگذرد و در ایران به عنوان اولین قانون تعاون که مشتمل بر یازده ماده و یک تبصره بود ، منظور گردد .

این قانون پایه و اساس بسیاری از تعاونی ها تا سال 1341 قرار گرفت و زمینه ی تاسیس سازمان تعاون روستایی شد .

 

9-2 تاسیس سازمان مرکزی تعاون روستایی

مراحل اول و دوم اصلاحات ارضی در ایران با تصویب قانون اصلاحی  قانون اصلاحات ارضی در تاریخ های 19 دی 1340 و 27 دی 1341 سبب شد مالکیت ها محدود و تحدید شوند .

از طرفی بر اساس تبصره 2 ماده 165 قانون مربوط به اصلاحات ارضی در سال 1341 کلیه کشاورزان مجبور بودند ابتدا به عضویت شرکت تعاونی روستایی درآیند و سپس ، مشمول دریافت زمین     می شدند .

به طوری که ظرف مدت کوتاهی این قانون موجب شد تا تعداد شرکت های تعاونی روستایی به بیش از 8 هزار واحد افزایش یابد و همین امر سبب شد تا آنها در یکدیگر ادغام شوند و حدود 3 هزار شرکت را به وجود آورند .

دولت وقت در سال 1342 برای حمایت از آنها سازمانی موسوم به سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران با هدف کمک به پیشرفت نهضت تعاون در مناطق روستایی ، کمک اعتباری به اجرای برنامه های کشاورزی تصویب و تاسیس کند و اتحادیه و شرکت های تعاونی روستایی بتوانند به طور مستقیم با کمک سازمان عمران منطقه ای مربوطه به منظور بهره برداری کامل از عوامل کشاورزی از آن بهره مند شوند .

این شرکت در قالب یک شرکت سهامی برای مدت نامحدود و با سرمایه اولیه یک میلیارد و سیصد و چهل و یک میلیون ریال  به طور رسمی در سال 1342 تاسیس و موظف شد پیشرفت و توسعه تعاون و پیشبرد عملیات اقتصادی ، اجتماعی ، بازرگانی و خدمات تعاونی ها را به عهده گیرد .

وظایف این این سازمان :

ž      آموزش اصول تعاون و تربیت کادر سرپرستی برای راهنمایی اعضا شرکت های تعاونی و مناطق روستایی کشور

ž      کمک های اعتباری به شرکت ها به منظور افزایش محصولات و درآمد دهقانان و بازاریابی و فروش محصول کشاورزان

ž      ارتباط با شرکت های تعاونی مصرف کشور ، ایجاد رابطه با سازمان های بین المللی

سپس روند شکل گیری سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران تا سال 1357 بر اساس موارد زیر ادامه پیدا کرد :

ž      تصویب قانون تشکیل وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستایی در سال 1346  (( سال تعاون )) .

ž      تصویب قانون تشکیل وزارت تعاون و امور روستاها و انحلال وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستایی 1349 .

ž      اصلاح و تجدید نظر قانون در سال 1334 و تصویب قانون شرکت های تعاونی در سال 1350 .

ž      ادغام شرکت های تعاونی روستایی (8361 شرکت تا سال 1351 ) و کاهش تعداد شرکت ها به 2617 تعاونی در سال 1352  .

ž                    ادغام وزارت کشاورزی و منابع طبیعی با وزارت تعاون و امور روستا ها و تشکیل وزارت کشاورزی و عمران روستایی .

از طرفی بعد از انقلاب اسلامی شکل گیری سازمان تعاون روستایی بدین صورت بود که تعاون به عنوان وسیله ای برای رفع نیاز مشترک و نیز راهی برای توسعه اقتصادی جهت ایجاد اشتغال در قانون اساسی سال 1357 شناخته شد و اصول 43 و 44 قانون مذکور سهم بزرگی را به آن اختصاص داد .

 

ž      اصل 43 قانون اساسی ، ضوابط زیر را برای اقتصاد جمهوری اسلامی ایران تعریف کرد :

ž      تامین استقلال اقتصادی جامعه

ž      ریشه کن کردن فقر و محرومیت

ž      برآوردن نیاز های انسان در جریان رشد

ž      تامین شرایط و امکانات کار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال کامل

ž      قرار دادن وسایل کار در اختیار همه کسانی که قادر به کارند ولی وسایل کار ندارند و در شکل تعاونی می توانند با وام های بدون بهره یا سایر طرق مشروع که از یک طرف با تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه های خاص در تضاد بوده و دولت نیز کارفرمای بزرگی باشد ، انجام شود .

بر همین اساس نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران مطابق اصل 44 بیان شد :

ž      نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر پایه سه بخش دولتی ، تعاونی و خصوصی با برنامه ریزی صحیح و منظم استوار خواهد بود .

بدین سبب شروط تعیین شده زیر برای حمایت قانون از مالکیت بخش های سه گانه است که از نقاط قوت بخش تعاونی می باشد :

ž      با اصول دیگر فصل اقتصاد در قانون اساسی مطابق باشد

ž      از محدوده قوانین اسلام خارج نشود

ž      موجب رشد و توسعه اقتصادی کشور گردد

ž      مایه زیان جامعه نشود

بنابراین ادامه شکل گیری سازمان مرکزی تعاون روستایی به طور خلاصه بعد از سال 1357 مطابق ذیل است :

ž                    1- تدوین و تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایرن و توجه خبرگان به بخش تعاونی در اصول 43 و 44 از فصل چهارم قانون اساسی ( بند ج ماده 44 قانون اساسی در ابلاغ مقام معظم رهبری )

ž                    تایید و تنقید قانون 1350 : قانون تعاونی های روستایی و کشاورزی توسط شورای انقلاب اسلامی در سال 1358

ž                    2- تصویب قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی و تاسیس وزارت تعاون و انتقال کلیه سازمان ها مرتبط با امور تعاونی ها به آن وزارت در تاریخ 13 شهریور 1370

ž                    3- تصویب ماده واحده قانونی مستثنی شدن سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران با جلوگیری از الحاق آن به وزارت تعاون در تاریخ 24 مهر 1370

ž                     

9-2-1 اهداف و وظایف سازمان مرکزی تعاون روستایی

ماده 3 اساسنامه ، هدف از این ماده قانون موجبات پیشرفت ، گسترش و پیشرفت تعاون ، رونق اقتصادی و توسعه عملیات اقتصادی ، بازاریابی ، بازرگانی و خدمات تعاونی در روستاها می باشد .

اهم محور های وظیفه ای ماده 3 را می توان چنین عنوان داشت :

ž                    1- ایجاد تشکل ، حمایت ، نظارت و هدایت آنها

ž                    2- بازرگانی ، بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی

ž                    3- ارتباطات

ž                    4- ارائه خدمات اعتباری ، اجتماعی ،  صنفی و عمومی

 

9-2-1-1 ایجاد تشکل ، حمایت ، نظارت و هدایت آنها

آموزش اصول تعاون ، تعلیم و تدریس موارد مربوط به تعاون توسعه شبکه تعاونی ، ارشاد راهنمایی و رهبری تعاونی ها و اتحادیه ها ، تربیت کارمند برای سرپرستی و حسابرسی شرکت ها ، تربیت مدیر و کارشناس برای شبکه تعاونی ، ارتقا سطح تخصصی پرسنل سازمان در تمام سطوح ، حسابرسی شرکت ها و اتحادیه ها

 

9-2-1-2 بازرگانی ، بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی

جمع آوری ، نگهداری و خرید محصولات تولیدی از طریق تعاونی ها و فروش آنها در بازار های مناسب و فروشگاه های اختصاصی ، جمع آوری ، نگهداری و خرید محصولات تولیدی شرکت ها و اتحادیه ها ی تعاونی روستایی و کشاورزی و فروش آنها در بازار های مناسب و فروشگاه های اختصاصی ، تبدیل ، طبقه بندی و بسته بندی محصولات کشاورزی ، حمل و نقل محصولات و مایحتاج اعضای تعاونی ها ، تهیه و یا تولید و فروش مواد ، وسایل ، ماشین آلات  و لوازم حرفه ای مورد نیاز اعضا ، تهیه  و فروش کالاهای مصرفی اعضا  ، تشکیل نمایشگاه برای مصرف محصولات تولیدی و یا شرکت در نمایشگاه های داخلی و خارجی ، نظارت و هدایت در فعالیت های بازار یابی ، ارائه خدمات فنی تخصصی ، ایجاد اداره تاسیسات برای نگهداری محصولات تولیدی و کالاهای مصرفی ، احداث ساختمان و تاسیسات برای نگهداری محصولات تولیدی و کالاهای مصرفی ، ایجاد تعمیرگاه ثابت و سیار ماشین آلات سیار ، ایجاد  و کمک به احداث تعمیرگاه های ثابت و سیار برای شبکه ، ارائه خدمات فنی و مشاوره ای برای طرح های تولیدی .

 

9-2-1-3 ارتباطات

ایجاد ارتباط و قبول عضویت در سازمان های بین المللی تعاونی ، مشارکت در سمینار ها و کنفرانس های خارجی و تشکیل دوره های مشابه بین المللی در ایران ، ایجاد ارتباط به  سایر انواع اتحادیه ها و تعاونی ها ، ترتیب و مسابقات و اعطای جوایز به مدیران و اعضای ممتاز شرکت ها و اتحادیه ها .

 

9-2-1-4 ارائه خدمات اعتباری ، اجتماعی ، صنفی و عمومی

ایجاد صندوق بازنشستگی تعاونی ها ، انجام خدمت عمومی متفرقه مورد نیاز شبکه  ( امور گمرکی ، حقوقی ، عقد قرارداد و ... ) همکاری با موسسات بیمه ( فراهم نمودن تسهیلات ، عقد قرارداد ، قبول نمایندگی و... ) دفاع از منافع صنفی اتحادیه ها و تعاونی ها ، تلاش برای توسعه و ترویج صنایع دستی روستایی و کمک به همکاری با دستگاه های ذیربط ، افتتاح حساب جاری نزد بانک ها ، تعیین مشخصات و شرایط وام و اعتبارات مورد نیاز شرکت ها ی تعاونی و اتحادیه ها ، تحصیل اعتبار و وام نقدی از بانک ها و موسسات دولتی و خصوصی داخلی .

 

9-2-2 امکانات و منابع سازمان تعاون روستایی ایران

جدول زیر نمایانگر امکانات و منابعی است که سازمان مرکزی تعاون روستایی در اختیار دارد :

تعداد دفاتر ، نمایندگی و ادارات

استانی

31

تعداد نمایندگی شهرستانی

243

تعداد ادارات در سطح کشور

401

شهرستان های فاقد اداره تعاون روستایی

95

 

تعداد اداره در سطح سازمان مرکزی

25

تعداد نیرو های کل کشور

3337

امکانات

انبار

2938 دستگاه

2196256 تن ظرفیت

بودجه

بودجه جاری در اختیار

کمک زیان : 283000 میلیون ریال

کل بودجه : 363752 میلیون ریال

بودجه عمرانی : 52463 میلیون ریال

تسهیلات بانکی در اختیار 4840000 میلیون ریال

 

 

9-3 روند شکل گیری تعاونی ها و اتحادیه ها

تعاونی ها ، متشکل از خانوار های روستایی است که با جمع آوری سرمایه های اندک اعضا می توانند در زمینه تامین اعتبار برای خانوار های روستایی فعال باشد .

این شرکت ها براساس ماده 18 قانون تعاون مصوب 16 خرداد 1350 شرکت های تعاونی به 3 رشته ، کشاورزی ، مصرف و کار و پیشه طبقه بندی شده اند که در این ماده رشته کشاورزی مشتمل بر کلیه تعاونی های کشاورزی و روستایی می باشند . 

 

9-3-1 اهداف تشکیل تعاونی های کشاورزی و روستایی

ž      1- بهره برداری جمعی و مشترک  از اراضی ملکی یا استیجاری

ž      2- قبول پس انداز و سپرده اعضا به نمایندگی بانک تعاون کشاورزی

ž      3- خرید و تهیه مواد و وسایل جمعی مورد احتیاج مصرف شخصی و خانوادگی و حرفه ای اعضا و همچنین تهیه وسایل و علوفه دام ها و خوراک طیور و وسایل دیگری از این قیبل

ž      4- انجام عملیات جمع آوری  ، نگهداری ، طبقه بندی و بسته بندی ، حمل و نقل و یا فروش محصول اعضا

ž      5- تامین اعتبارات و وام های مورد نیاز اعضا

ž      6- انجام خدمات به منظور بهبود امور حرفه ای اعضا مانند تهیه ماشین آلات کشاورزی و حمل و نقل به صورت استفاده مشترک ، مسکن اعضا و ...

 

9-3-2 شبکه ی تعاونی ها در کشور

ž      اتحادیه مرکزی تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران

ž      اتحادیه شرکت های تعاونی های کشاورزی و دامداران ایران

ž      اتحادیه تعاونی های کشاورزی مرغداران گوشتی ایران

ž      اتحادیه تعاونی کشاورزی مرغداران میهن

ž      اتحادیه تعاونی های کشاورزی پنبه کاران پارس

ž      اتحادیه تعاونی های کشاورزی تولید کنندگان گل و گیاه و بذر و نهال ایران

ž      اتحادیه سراسری زنبور داران ایران

ž      اتحادیه های سراسری تعاونی های تولید

 

9-3-3 مبانی قانونی اتحادیه های سراسری تعاونی های تولید

قانون تعاونی نمودن تولید و یکپارچه شدن اراضی در حوزه عمل شرکت های تعاونی روستایی بر اساس مصوب 24 آذر 1349 با اهداف زیر شکل گرفت :

ž      1- امکان حداکثر بهره برداری از منابع آب و خاک

ž      2- فراهم آوردن فعالیت های مفید غیر کشاورزی در حوزه عمل شرکت های تعاونی روستایی

ž      3- فراهم آوردن موجبات افزایش تولید و درآمد سرانه سکنه روستاها و تامین رشد مداوم اقتصادی کشور

 

9-3-4 مبانی قانونی شرکت های تعاونی روستایی و کشاورزی

بر اساس ماده 18 قانون تعاونی مصوب 16 خرداد

1350 شرکت های تعاونی به سه رشته کشاورزی ، مصرف و کار و پیشه طبقه بندی شده اند که رشته کشاورزی شامل تعاونی های کشاورزی و روستایی است .

اعضای تعاونی های کشاورزی و روستایی : کشاورزان ، باغداران ، دامداران ،  دامپروران ، پرورش دهندگان کرم ابریشم ، زنبور عسل ، ماهی و روستاییان

 

9-3-5 امکانات و منابع تعاونی های کشاورزی و روستایی

ž      جدول زیر نمایانگر امکانات و منابعی است که سازمان مرکزی تعاون روستایی در اختیار دارد .

روستاییان تحت پوشش

حدوداً 23 میلیون نفر

خودرو

692 دستگاه

گروه های تعاونی

25183

روستاهای تحت پوشش

57202

شاغلین

24987

سرمایه

8732415 میلیون ریال

اعضا

5857041 نفر

اتحادیه مرکزی

8

اتحادیه های تعاونی

415

شرکت تعاونی

6088

 

 

9-3-6 تعاونی های کشاورزی

به منظور پاسخگویی به نیاز های تخصصی کشاورزان ، سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران از سال 1364 اقدام به تاسیس و توسعه تشکل های تخصصی در قالب شرکت های تعاونی کشاورزی کرده است .

 از طرفی به منظور هماهنگی میان شرکت های تعاونی کشاورزی و نیز تامین نیاز های آنها تعداد 55 اتحادیه تعاونی کشاورزی به این حجم  اضافه شده است . به طوری که امروزه تعاونی های کشاورزی زیر در زمینه های مختلف تولیدی ، فرآوری و خدماتی فعالیت می کنند :

ž                    تعاونی مرغداران

ž                    تعاونی دامداران

ž                    تعاونی گندم کاران

ž                    تعاونی باغداران

ž                    و سایر

 

9-3-7 شرکت های تعاونی تولیدی روستایی

پس از اصلاحات اراضی در سال 1349 پس از تصویب ، قانون تعاونی کردن تولید تشکیل شد .

 بعد از انقلاب اسلامی شرکت های سهامی زراعی و کشت و صنعت ها منحلل گردید و مجدداً بعد از گذشت یک دهه از انقلاب اسلامی دوباره با هدف تولید ، فروش و مصرف که مورد توجه مسئولان بود  ، شروع به فعالیت کردند .

 از این رو تا سال 1377 تعداد 400 شرکت تعاونی تولیدی  تشکیل شد .

 

9-3-8 اتحادیه های روستایی و کشاورزی ایران

ž                    این اتحادیه ها از 6 اتحادیه سراسری و 262 اتحادیه استانی و شهرستانی در تاریخ 25 اسفند 1356 در اداره ثبت شرکت ها ، ثبت و تشکیل شد .

 

9-3-9 تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران

شبکه تعاونی های روستایی 2941  شرکت تعاونی است . به طوریکه این تعاونی ها تا کنون با 256 اتحادیه  در سطح شهرستان در 27 اتحادیه استانی تا کنون متمرکز شده اند .

هدف این تعاونی ها در راستای اهداف و سیاست های حمایتی دولت در جهت توسعه بخش کشاورزی و حمایت از روستاییان چند منظوره بوده و به فعالیت های مختلف از جمله : خدماتی ، تولیدی ، بازرگانی  و ترویجی مشغول می باشند .

 

9-3-10 تعاونی های زنان روستایی

ž      12 میلیون نفر از جمعیت کشور را زنان روستایی  تشکیل داده اند .

ž      طرح ایجاد تعاونی های روستایی زنان در سال 1371 توسط دفتر ترویج فعالیت های زنان روستایی وزارت کشاورزی وقت ، به وزارت مذبور پیشنهاد و به اجرا گذاشته شد .

 

منبع :

ž      کتاب سیاست کشاورزی / مولفان : دکتر محسن شوکت فدایی و محمود خلیلی / انتشارات دانشگاه پیام نور / نوبت و تاریخ چاپ: چاپ اول آبان 1389

ž       

 

 

 امانت داری و اخلاق مداری 

استفاده از این مقاله فقط با ذکر منبع  "کشاورزی روز"  مجاز است.

  

 

دسته بندی: مقالات,متفرقه,
برچسب ها : تعاون , روند شکل گیری سازمان مرکزی تعاون روستایی , قانون تعاون , تاسیس سازمان مرکزی تعاون روستایی , اهداف و وظایف سازمان مرکزی تعاون روستایی , بازرگانی ، بازاریابی و فروش محصولات کشاورزی , امکانات و منابع سازمان تعاون روستایی ایران , روند شکل گیری تعاونی ها و اتحادیه ها , تعاونی های کشاورزی , شرکت های تعاونی تولیدی روستایی , مبانی قانونی شرکت های تعاونی روستایی و کشاورزی , تعاونی های زنان روستایی , تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران , اتحادیه های روستایی و کشاورزی ایران , سعید طبق چی ,

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

مطالب تصادفی

مطالب پربازديد